Napatigil ako. Mahina lang ang pagkakahawak ni Mateo sa pulso ko, pero sapat para maramdaman kong nanginginig ang kamay niya. “Aya.”

 Napatigil ako.

Mahina lang ang pagkakahawak ni Mateo sa pulso ko, pero sapat para maramdaman kong nanginginig ang kamay niya.

“Aya.”

Unang beses niya akong tinawag sa pangalang iyon nang walang halong pagyayabang o pagdadahilan.

Huminto ako ngunit hindi lumingon.

“Aya, seryoso ka ba?”

Napatawa ako nang mahina.

Alin ba ang gusto niyang malaman?

Kung seryoso ba akong may asawa?

O kung seryoso ba akong nakalimot na sa kanya?

“Ano’ng tingin mo?” tanong ko.

Tahimik siya.

Pagkatapos ay marahan akong humarap.

Ngayon ko lang napansin na hindi na siya mukhang masaya.

Kanina, habang pinupuri ng lahat ang relasyon nila ni Elena, siya ang sentro ng atensyon.

Ngayon, parang may kung anong bumagsak sa loob niya.

“Hindi mo sinabi.”

Napataas ang kilay ko.

“At bakit ko sasabihin?”

Wala siyang naisagot.

Dahil tama ako.

Dalawang taon.

Dalawang taon siyang walang balita.

Dalawang taon niya akong iniwang mag-isa habang pinagtatawanan ako ng mga kaibigan niya.

Wala siyang karapatang magtanong kung bakit hindi ko ibinalita ang buhay ko.

Biglang nagsalita si Elena.

“Mateo.”

Malamig ang boses nito.

Ngunit parang hindi niya narinig.

Nakatingin lang siya sa akin.

Parang may gusto pa siyang itanong.

Parang may gusto pa siyang pigilan.

At doon ko lang naunawaan.

Hindi siya nagulat dahil kasal na ako.

Nagulat siya dahil akala niya, hihintayin ko siya habambuhay.

Akala niya, kahit bumalik siya makalipas ang dalawang taon, makikita pa rin niya akong umiikot sa parehong lugar.

Pero mali siya.

Masyadong mali.

Biglang bumukas ang pinto ng private room.

At kasabay noon ay agad na tumahimik ang lahat.

May mga taong hindi mo kailangang ipakilala.

Kapag pumasok sila sa isang silid, kusa nang humihinto ang usapan.

Ganito ang nangyari nang pumasok si Lorenzo Del Rosario.

Matangkad.

Naka-itim na suit.

Malamig ang mukha.

At diretso siyang naglakad papunta sa akin na parang wala nang ibang tao sa loob.

Nakita kong nanlaki ang mga mata ng ilan.

May napabulong pa.

“Siya nga…”

“Young Master Del Rosario…”

“Hindi ako makapaniwala…”

Huminto si Lorenzo sa harap ko.

Pagkatapos ay marahan niyang inayos ang hibla ng buhok na nakadikit sa pisngi ko.

“Ginugulo ka ba nila?”

Napangiti ako.

“Hindi naman.”

Tumango siya.

At saka niya ako hinawakan sa baywang.

Natural.

Parang ilang taon na naming ginagawa.

Parang wala nang kailangang ipaliwanag.

Nakita kong unti-unting namutla si Mateo.

Dahil sa unang pagkakataon, nakita niya kung paano tumingin ang isang lalaki sa babaeng mahal niya.

At alam niyang hindi niya kailanman tiningnan ako nang ganoon.

Hindi kahit minsan.

Biglang tumayo ang isa sa mga kaibigan niya.

“Young Master Lorenzo, congratulations po.”

Tumango lang si Lorenzo.

Pagkatapos ay tumingin siya kay Mateo.

Sandali lang.

Ngunit sapat para mabasa niya ang buong sitwasyon.

“Kaibigan mo?” tanong niya sa akin.

“Naging bahagi lang ng nakaraan.”

Diretso kong sagot.

At parang mas masakit iyon kaysa anumang sigaw o insulto.

Nakita kong bahagyang napayuko si Mateo.

Parang may kung anong tuluyang nabasag sa loob niya.

Hindi na siya nagsalita.

Hindi na rin ako naghintay.

Hinawakan ko ang kamay ng asawa ko.

“Mauuna na kami.”

At magkasama kaming lumabas.

Pagkasara ng pinto sa likod namin, saka lang ako nakahinga nang maluwag.

Tahimik kaming naglakad papunta sa elevator.

Hanggang sa bigla akong napatawa.

Tumingin si Lorenzo.

“Ano’ng nakakatawa?”

Umiling ako.

“Wala.”

Pero hindi ako mapigilang ngumiti.

Dahil naalala ko ang gabing umiiyak akong mag-isa habang pinapakinggan ang voice message ni Mateo.

Akala ko noon, iyon na ang katapusan ng mundo.

Akala ko noon, hindi na ako makakabangon.

Hindi ko alam na minsan, ang mga taong kusang umaalis sa buhay natin ay hindi parusa.

Proteksiyon pala sila.

Paraan para mapalaya tayo sa maling tao.

Pagbukas ng elevator, hinila ako ni Lorenzo papasok.

Pagkatapos ay marahan niyang pinisil ang kamay ko.

“Hindi ka nagsisisi?”

Napatingin ako sa kanya.

“Sa alin?”

“Na hindi mo siya hinabol noon.”

Napangiti ako.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon, buo ang sagot ko.

“Hindi.”

“Dahil kung hinabol ko siya noon…”

Tumingin ako sa lalaking nasa tabi ko.

“…hindi kita makikilala.”

Tahimik siyang natawa.

At habang nagsasara ang pinto ng elevator, tuluyan ko nang iniwan ang isang kabanata ng buhay ko na matagal nang tapos.

Hindi dahil may mas mayaman.

Hindi dahil may mas makapangyarihan.

Kundi dahil sa wakas, natutunan kong piliin ang taong pinili rin ako.

Akala ko iyon na ang huling beses na maririnig ko ang pangalan ni Mateo.

Nagkamali ako.

Makalipas ang tatlong buwan, abala ako sa paghahanda para sa charity gala ng Del Rosario Foundation nang makatanggap ako ng isang mensahe mula sa dating kaibigan namin.

Maikli lang.

“Nasa ospital si Mateo.”

Matagal akong nakatingin sa screen.

Wala akong naramdamang galit.

Wala ring saya.

Parang may lumang sugat na matagal nang naghihilom at ngayon ay isa na lamang manipis na peklat.

Nang gabing iyon, sinabi ko kay Lorenzo ang tungkol sa mensahe.

Tahimik siyang nakinig.

Pagkatapos ay hinawakan niya ang kamay ko.

“Gusto mo bang puntahan siya?”

Nag-isip ako.

At sa huli, tumango.

Hindi para balikan ang nakaraan.

Hindi para buksan muli ang isang saradong pinto.

Kundi para tuluyan itong maisara.

Kinabukasan, pumunta ako sa ospital.

Nagulat si Mateo nang makita ako.

Pumayat siya.

Mas tahimik.

Mas matanda ang itsura kaysa sa huling pagkikita namin.

Ngumiti siya nang mahina.

“Akala ko hindi ka pupunta.”

Umupo ako sa tabi ng bintana.

“Hindi rin ako sigurado.”

Tahimik kaming pareho sandali.

Pagkatapos ay siya ang unang nagsalita.

“Iniwan ako ni Elena.”

Hindi ako nagulat.

Hindi ko rin alam kung ano ang dapat sabihin.

“Masakit pala.”

Napatawa siya nang mapait.

“Ngayon ko lang naintindihan.”

Hindi ko tinanong kung ano.

Dahil alam ko na.

Nakita niya siguro ang tanong sa mga mata ko.

“Kaya palang gumising araw-araw na parang may kulang.”

Napayuko siya.

“Pasensya ka na, Aya.”

Matagal ko nang hinihintay marinig ang mga salitang iyon noon.

Pero ngayong narinig ko na, kakaiba.

Wala na silang bigat.

Wala na silang kapangyarihan.

Parang liham na dumating matapos ang maraming taon.

“Hindi mo na kailangang humingi ng tawad.”

Tumingin siya sa akin.

“Galit ka pa ba?”

Ngumiti ako.

At iyon ang pinaka-tapat kong ngiti sa kanya.

“Hindi na.”

Unti-unting namuo ang luha sa mga mata niya.

Marahil dahil naunawaan niya ang tunay na ibig sabihin noon.

Hindi kapatawaran.

Hindi pagbabalik.

Kundi pagtatapos.

Makalipas ang ilang minuto, tumayo na ako.

“Huwag mong sayangin ang pangalawang pagkakataon mo.”

Iyon ang huli kong sinabi bago ako lumabas ng silid.

Paglabas ko ng ospital, naghihintay si Lorenzo sa labas.

Nakasandal sa sasakyan.

Tulad ng dati.

Tulad ng palagi.

Pagkakita sa akin, ngumiti siya.

“Tapos na?”

Tumango ako.

“Oo.”

At alam kong totoo iyon.

Hindi dahil nakausap ko si Mateo.

Hindi dahil humingi siya ng tawad.

Kundi dahil wala na akong dalang sakit palabas ng ospital.

Habang pauwi kami, nakatanaw ako sa mga ilaw ng lungsod.

Naalala ko ang dating ako.

Ang babaeng umiiyak sa madilim na kuwarto.

Ang babaeng handang ibigay ang lahat para sa taong hindi siya pinili.

Gusto ko siyang yakapin.

Gusto kong sabihin sa kanya na maghintay lang.

Na balang araw, matututuhan niyang hindi sukatan ng halaga niya ang pagpili ng maling tao.

At minsan, ang pinakamagandang nangyayari sa buhay ay nagsisimula sa pinakamasakit na paalam.

Mahigpit na hinawakan ni Lorenzo ang kamay ko.

At sa pagkakataong iyon, hindi na ako lumingon sa likod.

Dahil ang mga taong para sa atin ay hindi kailanman kailangang habulin.

Sila iyong kusang nananatili.

Sila iyong pinipiling manatili.

Araw-araw.

Sa lahat ng pagkakataon.

At sa wakas, ako rin ay napili.