.jpeg)
Bago Pa Magsimula Ang Kasal Sa Quezon City, Hinila Ako Ni Mama Papunta Sa Dressing Room, Nanginginig Ang Kamay Habang Itinuturo Ang Hall. Sa Mesa Ng Pamilya Ng Groom, May Lechon, Lobster At Imported Na Alak; Pero Sa Mga Kamag-Anak Ko, Pancit Na Malamig At Diluted Na Orange Juice Lang Ang Nasa Harap. Hindi Pa Ako Nakakapagtanong Sa Hotel, Hinawakan Na Ako Ng Mapapangasawa Ko At Bumulong: “Ako Ang Nagpa-change Niyan.”
Bahagi 1 — Dalawang Klase Ng Mesa Sa Iisang Kasal
Dalawampung minuto bago magsimula ang kasal, nakaupo pa ako sa dressing room ng isang hotel sa Quezon City.
Suot ko na ang wedding gown.
Maayos na rin ang veil ko.
Inaayos na lang ng makeup artist ang lipstick ko habang nakangiti siyang nagsabi:
“Ang ganda mo today, bride. Sigurado iiyak ang groom pag nakita ka.”
Akala ko rin ganoon ang mangyayari.
Akala ko iyon na ang magiging pinakamasayang araw ng buhay ko.
Hanggang sa biglang pumasok si Mama.
Maputla ang mukha niya.
Si Mama, na buong buhay ko kilala kong kalmado, mahinhin magsalita, at bihirang magpakita ng galit sa harap ng ibang tao, ay nanginginig ang labi sa sobrang inis.
“Maya.”
Tinawag niya ako.
“Tanungin lang kita. Ikaw ba ang nag-ayos ng reception sa labas?”
Napatigil ako sandali, saka tumango.
“Oo, Ma. Ako ang kumausap sa hotel. Ako ang pumili ng menu, wine, cake, table flowers, lahat.”
Iyon ang isang bagay na ipinagmamalaki ko.
Simula nang magdesisyon akong pakasalan si Paolo Reyes, halos ako na ang umako sa buong preparation ng kasal.
Sinabi ng pamilya ni Paolo na hindi sila maluwag sa pera.
Ang nanay niya, si Carmen, palaging buntong-hininga ang una bago magsalita.
“Anak, kung may pera lang kami, gusto rin naming bonggahan. Kaso alam mo naman, hindi talaga kaya.”
Naawa ako kay Paolo.
Akala ko, kung magiging mag-asawa naman kami, hindi na dapat masyadong binibilang ang pera.
Kaya noong pamamanhikan, ako mismo ang nagsabi kina Mama at Papa na huwag nang pag-ambagin nang malaki ang pamilya ng groom.
Walang bride price.
Walang mamahaling alahas.
Ang reception, kami na ang bahala.
Hindi pumayag sina Mama at Papa noong una.
Sabi ni Papa:
“Maya, iba ang pagmamahal sa pagpapakababa. Ang kasal, hindi lang tungkol sa inyong dalawa. Mukha rin ito ng dalawang pamilya.”
Pero ipinagtanggol ko si Paolo.
“Mabait naman siya sa akin, Pa. Mahirap lang talaga ang pamilya niya. Huwag na natin silang pahirapan.”
Sa huli, sinunod pa rin nila ako.
Nagbigay si Mama ng six hundred eighty thousand pesos at paulit-ulit akong pinagsabihan:
“Mag-book ka ng maayos na reception. Marami ang relatives natin. Huwag mong hahayaang may makaramdam na minamaliit sila.”
Tandang-tanda ko iyon.
Nag-book ako ng halos twenty thousand pesos kada table.
Thirty-two main tables, plus three reserve tables.
Pare-pareho ang menu.
Bawat mesa dapat may lechon, butter garlic prawns, sweet chili crab, kare-kare, seafood paella, dessert, wine, juice, at malamig na beer.
Dalawang beses pa nga akong nagpalit ng hotel dahil hindi ako satisfied sa food tasting.
Kaya ngayon, nang tanungin ako ni Mama kung ako ba ang nag-ayos ng reception, bigla akong kinabahan.
“Ma, ano bang nangyari sa labas?”
Tinitigan ako ni Mama.
Ang tingin niya, parang may mabigat na bagay na bumagsak sa dibdib ko.
“Lumabas ka at tingnan mo.”
Pinigilan niya ang boses niya.
“Sa side ng groom, may lechon, lobster, imported wine, fresh orchids, crystal glasses.”
“Pero sa side natin?”
“Malamig na pancit. Tuyong fried chicken. Diluted na orange juice. Murang beer. Kahit tablecloth, hindi pareho.”
Napabalikwas ako.
“Imposible!”
Ngumiti si Mama nang malamig.
“Imposible? Kakapadala lang ng picture ni Tita Lorna mo. Tinatanong ni Tito Ramon kung kulang daw ba tayo sa budget kaya dalawang klase ang handa.”
Hinablot ko ang phone ni Mama.
Sa picture, kitang-kita ang hati ng reception hall.
Sa kaliwa, may table cards na “Reyes Family”.
White tablecloths, satin chair covers, fresh flowers sa gitna.
May imported liquor, seafood platters, at lechon sa bawat mesa.
Sa kanan, nakalagay ang “Santos Relatives”.
Mas luma ang tablecloth, mababa ang plastic flowers, at nakalagay sa malaking dispenser ang orange juice.
Naupo ang tita ko sa harap ng pancit na halos malamig na.
Ang mga kamag-anak namin mula Pampanga na bumyahe pa nang madaling-araw, tahimik na nakaupo, halatang napahiya.
Pakiramdam ko, umakyat lahat ng dugo ko sa ulo.
“Hindi ako ang nag-book niyan.”
Bawat salita ko, mabigat.
“Pare-pareho ang standard na pinili ko.”
Tumalikod ako para hanapin ang hotel manager.
Pero isang hakbang pa lang, pumasok na si Paolo.
Suot niya ang cream barong Tagalog, maayos ang buhok, may wedding boutonniere sa dibdib.
Kung normal na araw iyon, maiisip kong ang guwapo niya.
Pero sa sandaling iyon, ang nakita ko lang ay ang kaba sa mga mata niya.
“Maya, saan ka pupunta?”
“Hahanapin ko ang manager.”
Malamig ang boses ko.
“May nagpalit ng reception menu. Kailangan kong malaman kung sino.”
Agad niyang hinawakan ang kamay ko.
“Maya, magsisimula na ang ceremony. Huwag na nating palakihin.”
Lumingon ako sa kanya.
“Huwag palakihin?”
Napatingin siya sa ibang direksyon.
Pagkatapos, halos pabulong niyang sinabi:
“Ako ang nagpa-change niyan.”
Napatigil ako.
Biglang tumahimik ang buong dressing room.
Naririnig ko pa rin ang wedding music mula sa hall.
Pero sa tenga ko, iisang pangungusap lang ang paulit-ulit.
Ako ang nagpa-change niyan.
Parang may bumagsak na mabigat na bagay sa dibdib ko.
“Ano’ng sinabi mo?”
Halos hindi ko marinig ang sarili kong boses.
Hindi makatingin si Paolo sa akin.
“Paolo.”
Mas matigas ang tono ko ngayon.
“Ano’ng ibig mong sabihin na ikaw ang nagpa-change niyan?”
Napabuntong-hininga siya.
“Maya, makinig ka muna.”
“Hindi.”
Umatras ako ng isang hakbang.
“Magpaliwanag ka.”
Tahimik ang buong dressing room.
Maging ang makeup artist ay hindi na gumagalaw.
Si Mama naman ay nakatayo lang sa likod ko.
Nakatingin kay Paolo.
“At bakit mo ginawa iyon?”
tanong ko.
Huminga siya nang malalim.
“Dahil pamilya ko ang mapapahiya.”
Parang may kumurot sa puso ko.
“Ano?”
“Alam mo naman ang mga kamag-anak mo.”
Napailing siya.
“Mga doktor. Negosyante. Professionals.”
“Kapag pare-pareho ang handa, hindi halata ang agwat.”
Natawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil hindi ako makapaniwala.
“Agwat?”
Tumango siya.
“Pamilya ko ang groom’s side.”
“Dapat mas maganda ang treatment sa kanila.”
Naramdaman kong unti-unting nawawala ang lahat ng pagmamahal na ilang taon kong iningatan.
“Ginamit mo ang perang ibinigay ng mga magulang ko.”
“Tapos pamilya ko ang ginawa mong second class guests?”
Napayuko siya.
“Hindi mo naiintindihan.”
“Hindi.”
Tumango ako.
“Ngayon naiintindihan ko na.”
Sa wakas.
Ngayon ko naintindihan.
Hindi siya nahihiya dahil mahirap sila.
Hindi siya nasasaktan dahil walang pera ang pamilya niya.
Nasasaktan siya dahil gusto niyang mas mataas sila kaysa sa iba.
Kahit gamit ang pera ng ibang tao.
Biglang bumukas ang pinto.
Pumasok ang hotel manager.
Halatang kinakabahan.
“Ma’am Maya…”
Lumapit agad ako.
“Sino ang nag-utos na palitan ang menu?”
Napatingin siya kay Paolo.
Pagkatapos ay sa akin.
“Sir Paolo personally requested the change three weeks ago.”
“May written authorization pa po.”
Parang tumigil ang oras.
Tatlong linggo.
Tatlong linggo na niyang pinaplano ito.
Habang abala akong pumipili ng bulaklak.
Habang abala akong nagbabayad ng suppliers.
Habang iniisip kong pareho naming binubuo ang araw na ito.
Tatlong linggo na pala niya akong niloloko.
“May authorization?”
tanong ko.
Tumango ang manager.
“At may additional request po mula kay Mrs. Carmen Reyes.”
Nanlaki ang mata ni Mama.
“Anong request?”
Nag-atubili ang manager.
Pagkatapos ay inilabas ang tablet.
At ipinakita sa amin ang email.
Hindi ko malilimutan ang nabasa ko.
Please make sure the Santos side is seated separately. We don’t want our relatives mixed with them. The premium menu is for the Reyes family tables only.
Sa ibaba nito.
Pirma ng biyenan kong si Carmen.
Parang may nagyelong tubig na dumaloy sa ugat ko.
Hindi lang pala si Paolo.
Buong pamilya nila.
Planado.
Sinadya.
At ginawa nila iyon gamit ang perang galing sa pamilya ko.
“Alam mo ba ito?”
tanong ko kay Paolo.
Mahaba ang katahimikan.
Pagkatapos ay tumango siya.
Isang beses.
Mabagal.
At sapat na iyon.
Hindi ko na kailangan ng ibang sagot.
Maya-maya lamang ay narinig namin ang wedding march mula sa hall.
Oras na.
Naghihintay na ang lahat.
Ngunit wala na akong maramdaman.
Parang may namatay sa loob ko.
Hindi ang bride.
Hindi ang pangarap.
Kundi ang tiwalang ilang taon kong ibinigay.
“Maya.”
Lumapit si Paolo.
“Huwag nating sirain ang araw na ito.”
Napatingin ako sa kanya.
Sa lalaking minahal ko.
Sa lalaking ipinaglaban ko sa sarili kong pamilya.
Sa lalaking pinili ko sa lahat.
At sa unang pagkakataon, wala na akong makitang dahilan para manatili.
“Huli na.”
Mahina kong sabi.
“Ano?”
Hindi ako sumagot.
Lumabas ako ng dressing room.
Kasunod si Mama.
Kasunod ang manager.
At dire-diretso akong naglakad papunta sa reception hall.
Nang makita ako ng mga bisita, sabay-sabay silang napalingon.
Nagsimula nang tumugtog ang music.
Akala nila magsisimula na ang kasal.
Ngunit sa halip na lumakad papunta sa aisle, dumiretso ako sa gitna ng hall.
Kinuha ko ang mikropono.
“Maya?”
sigaw ni Paolo mula sa likuran.
Hindi ko siya pinansin.
Tumingin ako sa lahat ng bisita.
Sa mga kamag-anak ko.
Sa mga kamag-anak niya.
Sa mga kaibigan.
Sa mga ninong at ninang.
Lahat.
“Pasensya na po.”
Tahimik ang buong hall.
“Bago magsimula ang seremonya, may kailangan po akong linawin.”
Naramdaman kong nanginginig ang mga kamay ko.
Pero hindi ako umatras.
“Ang reception na ito ay binayaran ng pamilya ko.”
Nagkatinginan ang mga tao.
“At ang menu para sa lahat ng mesa ay dapat magkapareho.”
Nagsimula ang bulungan.
“Ngunit tatlong linggo na ang nakalipas, may nagpagawa ng dalawang klase ng handa.”
Napatingin ang lahat sa premium tables.
Pagkatapos sa kabilang side.
Doon nila napansin.
Talaga ngang magkaiba.
“Ang masakit po…”
Napahinto ako.
“Hindi dahil mas mahal ang pagkain nila.”
“Kundi dahil sinadya nilang iparamdam sa pamilya ko na mas mababa sila.”
Tahimik.
Napakatahimik.
Nakita kong namutla si Carmen Reyes.
Nakita kong unti-unting bumabagsak ang mukha ni Paolo.
At nakita kong yumuko ang ilan sa mga kamag-anak niya.
“Hindi ako ikakasal ngayong araw.”
Parang sumabog ang buong hall.
May sumigaw.
May napatakip ng bibig.
May napaiyak.
Ngunit wala na akong marinig.
Dahil sa wakas, malinaw na ang lahat.
Lumapit si Paolo.
“Maya, please.”
May luha na sa mga mata niya.
“Pag-usapan natin ito.”
Umiling ako.
“Pinag-usapan na natin ito sa loob ng apat na taon.”
“Hindi mo lang pinakinggan.”
Inalis ko ang engagement ring ko.
At inilagay iyon sa kanyang palad.
Hindi siya gumalaw.
Hindi rin ako.
Hanggang sa tuluyang bumagsak ang luha niya.
Ngunit wala na akong maramdaman.
Dahil may mga bagay na kapag nasira, hindi na kayang ayusin ng paghingi ng tawad.
Makalipas ang ilang buwan, nalaman kong hindi natuloy ang malaking business deal na hinihintay ng pamilya nila.
Marami ring kamag-anak ang lumayo matapos lumabas ang tunay na nangyari sa kasal.
Ako naman ay bumalik sa trabaho.
Tahimik.
Masakit sa simula.
Pero payapa.
At isang taon matapos ang araw na iyon, muli akong bumisita sa hotel.
Hindi bilang bride.
Hindi bilang taong iniwan ang kasal.
Kundi bilang babaeng natutong piliin ang sarili niyang dignidad.
Habang nakatanaw ako sa ballroom kung saan minsang muntik akong ikasal, naalala ko ang malamig na pancit, ang diluted na juice, at ang dalawang klaseng mesa.
At doon ko naunawaan na mabuti na lang at nakita ko ang tunay nilang pagkatao bago ako lumakad sa altar.
Dahil mas masakit ang sirang kasal.
Pero mas masakit ang buong buhay na kasama ang taong naniniwalang may mga taong dapat maupo sa mas mababang mesa.
.jpeg)
No comments on "Bago Pa Magsimula Ang Kasal Sa Quezon City, Hinila Ako Ni Mama Papunta Sa Dressing Room, Nanginginig Ang Kamay Habang Itinuturo Ang Hall. Sa Mesa Ng Pamilya Ng Groom, May Lechon, Lobster At Imported Na Alak; Pero Sa Mga Kamag-Anak Ko, Pancit Na Malamig At Diluted Na Orange Juice Lang Ang Nasa Harap. Hindi Pa Ako Nakakapagtanong Sa Hotel, Hinawakan Na Ako Ng Mapapangasawa Ko At Bumulong: “Ako Ang Nagpa-change Niyan.”"